چرا قبل از شروع ورزش باید آزمایش دهیم؟

ورزش بدون ریسک

ورزش کردن به منظور حفظ سلامت و تناسب اندام انجام می شود لذا لازم است که قبل از شروع و در طول دوره ورزشی آزمایش خون یا تست های مشخصی صورت بگیرد تا شرایط اساسی سلامت بدن و میزان آمادگی فیزیکی مورد بررسی قرار گیرد و ریسک ایجاد مشکلات در طول تمرین را کاهش دهد. این اندازه گیری ها علاوه بر اینکه معیار خوبی برای نشان دادن سلامت عمومی است، دانستن اینکه در داخل بدن چه اتفاقی در حال رخ دادن است می تواند منجر به دست یابی عملکرد بهتر شود.

در این مقاله، پنج حیطه کلیدی برای ارزیابی عملکرد ورزشی را بررسی می‌ کنیم. همچنین چگونگی استفاده و مانیتور تست خون و چکاپ های سلامتی برای رسیدن به این هدف که داشتن بدنی سالم و قوی است مورد بررسی قرار می گیرد.

 

۵ شاخص کلیدی برای کنترل و ارزیابی وضعیت جسمانی

• هورمون ها
• عملکرد تیروئید
• التهاب
• وضعیت اهن
• مواد معدنی و ویتامین ها

آزمایشات خون و چکاپ می توانند تغییرات ضروری در تمرینات، تغذیه و بازسازی عضلات را نشان دهد.

 

هورمون ها

اولین مورد که باید بررسی شود، هورمون‌ها هستند؛ به خصوص تستوسترون و پیش‌ساز آن یعنی DHEA، که برای اطمینان از عملکرد بهتر بدن در دوره ورزشی مورد برسی قرار می گیرند. به عنوان مثال، کاهش تستوسترون روی عضله سازی، چربی سازی، ترمیم عضله و تنظیم کردن میزان انرژی و تعادل خلق و خو اثر دارد. ورزشکاران استقامتی معمولا تستوسترون پایینی دارند اما قرار دادن تمرینات قدرتی بیشتر در برنامه ورزشی می تواند به افزایش آن کمک کند.

استرادیول هورمون جنسی است که در سلامت باروری زنان و مردان نقش مهمی ایفا می کند. فرم اولیه این هورمون توسط تخمدان در زنان و در مردان به مقادیر کمتر توسط بیضه ها تولید می شود. استرادیول در گستره ی وسیعی از عملکرد بدن شامل سلامت استخوان ها، سلامت قلب و عروق و… نقش دارد. سطح این هورمون در زنان ورزشکار برای مانیتور کردن سیکل های ماهیانه و شناسایی احتمالی عدم تعادل هورمونی نقش دارد. کاهش سطح استرادیول می تواند نشانه ی یائسگی باشد که باعث کاهش تراکم استخوان و دیگر اثرات منفی بر روی سلامت بدن می شود. تمرینات بیش از حد می تواند سطح استرادیول را تغییر و باعث افزایش سطح آن شود. با اندازه گیری این هورمون می توان میزان تمرینات را تنظیم کرد. کاهش استرادیول می تواند ریسک شکستن استخوان ها را افزایش دهد.

در زنان تعادل هورمونی برای عضله سازی بسیار مهم است و بعضی از تحقیقات پیشنهاد می کنند که برای کمک به عضله سازی بهتر، تمرینات بر اساس سیکل ماهیانه برنامه ریزی شوند.

معیار مهم دیگر، سطح هورمون های اندروژنی هستند . اندروژن مانند تستوسترون در جریان خون حضور دارند. کمبود اندروژنها روی توده ی عضله ها اثر منفی می گذارد. سطح آندروژن بالا نیز می تواند منجر به اثرات منفی شود. مقادیر غیر نرمال اندروژن می تواند نشان دهنده ی مشکلات زمینه ای مانند سندروم تخمدان پلی کیستیک و یا اختلالات غدد آدرنال در زنان و مردان باشد. در مجموع اندروژن ها برای بهینه کردن تمرینات و ریکاوری بدن به منظور بهبود عملکرد مهم است.

 

استرس و ورزش

ورزش برای بدن مانند استرس تعبیر و موجب تحریک آزاد سازی کورتیزول می گردد. کورتیزول در برابر استرس و ریکاوری نامناسب افزایش می یابد.در اثر مقادیر بالا و طولانی مدت کورتیزول تخریب ماهیچه، تداخل رشد ماهیچه، سرکوب سیستم ایمنی، افزایش ذخیره چربی و اثرات منفی دیگری بر روی عملکرد ورزشی می شود. بنابراین اندازه گیری کورتیزول برای بهینه سازی تمرینات و عدم صدمه به بدن ضروری می باشد.
هورمون های دیگری که برای عملکرد مهم هستند شامل موارد زیر است:
● هورمون رشد
● انسولین
● استروژن
این هورمون ها می توانند باعث تحریک رشد باشند و بر عکس هورمون هایی مانند کورتیزول عمل می کنند، لذا لازم است که مورد بررسی قرار گیرند.

 

عملکرد تیروئیدی (TSH. T3, T4)

غده ی تیروئید مسئول اصلی متابولیسم یعنی تولید انرژی در بدن است.
اگر این عضو بدن دچار مشکل شود روی: سطح انرژی، خلق و خو، وزن، دما و ضربان قلب اثر می گذارد. این موارد اثر مستقیمی بر روی ورزش کردن دارند و با ایجاد علائم می توانند تمرین کردن را سخت کنند. گرچه که مطالعات نشان داده اند که ورزش کردن می تواند به بهبود علائم اختلالات تیروئیدی (پرکار و کم کار) کمک کند.

 

التهاب

التهاب در بدن به وسیله پروتئینی به نام CRP مورد بررسی قرار می گیرد. ورزش مالیم و یا شدید می تواند سطح این پروتئین را افزایش دهد و اگر ریکاوری به درستی انجام نشود مقادیر این پروتئین همچنان بالا باقی می ماند. علاوه بر این ، پروتئین کراتین کیناز CK نیز مارکری برای بازسازی ماهیچه است. مانیتور کردن التهاب به جلوگیری از تمرین بیش از حد کمک می کند و مانع از اسیب رسانی به ماهیچه ها و بدن می شود.

 

آهن

آهن ماده معدنی حیاتی برای انتقال اکسیژن به بافتها است. استفاده موثر از اکسیژن در تمرینات ورزشی و عضله سازی بسیار مهم است. جای تعجب نیست که سطح پایین آهن میتواند بر عملکرد ورزشی تأثیر بگذارد و نه تنها میتواند باعث خستگی شما شود، بلکه بدن شما برای دریافت اکسیژن حیاتی مورد نیاز خود دچار مشکل میشود و باعث میشود احساس تنگی نفس و سرگیجه کنید. بنابراین، به عنوان یک ورزشکار، نظارت بر سطح آهن بسیار مهم است. میتوانید این کار را با آزمایش ساده خون انجام دهید که میتواند به شناسایی کم خونی ناشی از فقر آهن یا اضافه بار آهن کمک کند.

 

ویتامین ها و مواد معدنی

تغذیه سنگ بنای عملکرد ورزشی است. این امر به همان اندازه برنامه های تمرینی اهمیت دارد. ویتامین ها و مواد معدنی متعددی برای نظارت در هنگام تمرین مهم هستند، از جمله منیزیم، ویتامین D و ویتامین B12.
منیزیم یک ماده معدنی مهم برای عملکرد موارد زیر است :

• عملکرد صحیح عضلات
• اعصاب
• عملکرد آنزیم ها

ویتامین B12 برای موارد زیر مهم است:

• تولید گلبول های قرمز خون
• تنظیم متابولیسم
• عملکرد سیستم عصبی

ویتامین D برای ورزشکاران مهم است زیرا به موارد زیر مربوط میشود:

• تراکم استخوان
• ایمنی ذاتی
• تحلیل عضلات

در ایران کمبود ویتامین D شایع است به خصوص در زنان و لازم است به صورت مکمل مصرف شود. علائم کمبود ویتامین D عبارتند از:
ضعف عضلانی، نوسانات خلقی و خستگی

 

آیا بدن شما آماده است؟
آزمایش‌ های ضروری قبل از شروع بدنسازی و ورزش

• تست CBC که شمارش کامل سلول های خونی (گلبول قرمز، پلاکت و گلبول سفید) است که برای تشخیص کم خونی، عفونت و یا دیگر اختالالت خونی است که می تواند عملکرد ورزشی را تحت تاثیر قرار دهد.
• اندازه گیری قند خون برای تشخیص پیش دیابت و دیابت مهم است که در صورت وجود در طول تمرینات فیزیکی
  نیاز به توجه ویژه دارد.
• پروفایل لیپیدی سطح کلسترول و تری گلیسیرید را می سنجد. کلسترول بالا ریسک بیماری قلبی و عروقی را به
  خصوص در طول تمرینات سخت افزایش می دهد.
• تست های بررسی عملکرد کبد و کلیه برای بررسی توان این ارگان ها در زمان افزایش عملکرد فیزیکی
• الکترولیت ها مثل Ca, K, Na و Mg که در انقباض عضلانی، هیدراسیون و عملکرد قلب نقش دارند. کمبود این
  موارد موجب خستگی، گرفتگی عضلات و اریتمی در طول تمرینات می شود.

 

در مجموع چکاپ سلامتی و تست های آزمایشگاهی در زمان شروع ورزش و در طول دوره های ورزشی مانند بدنسازی و یا ورزش های استقامتی مانند ماراتن و ورزش حرفه ی اهمیت دارد و اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت عمومی فراهم می کند. پیشنهاد می شود که تست ها بسته به حال عمومی فرد، نوع ورزش و میزان تمرینات تکرار شوند.
مشورت با پزشک متخصص برای تفسیر نتایج آزمایش ضروری است و به متناسب کردن برنامه ورزشی و تغذیه برای اطمینان از بی خطر و موثر بودن تمرینات ورزشی کمک می کند.

 

منابع:

https://readyhealth.co.uk/
https://www.sportsbloodtests.co.uk/
https://www.medichecks.com/
https://wizardclinics.co.uk/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/